Postoje mesta koja ti se polako otkrivaju, kao da žele da ih zaslužiš. Holandija je za mene bila upravo takva, tiha, nenametljiva, a istovremeno bogata detaljima koji dugo ostaju u sećanju. Dok sam je upoznavao imao sam utisak da prolazim kroz prostor gde vreme sporije teče i gde je sve smirenije i sa više smisla. Putovanje u Holandiju otkrilo mi je zemlju u kojoj se tradicija i moderan život susreću i prepliću na svakom koraku.
Sa grupom prijatelja krenuo sam na putovanje u organizaciji agencije TripTop Travel, sa otvorenošću da prihvatim sve što ova zemlja i njen glavni grad Amsterdam nude. Osećaj ravnoteže između starog i novog, između čoveka i prirode, tišine i života. Upravo iz tog prvog utiska koji je na mene ostavio Amsterdam, grad koji na najlepši način upućuje poziv da otkrijete duh Holandije, započelo je moje upoznavanje zemlje lala, kanala i vetrenjača.
Amsterdam, prvi utisci i znamenitosti grada
Prvi susret sa Amsterdamom bio je nestvaran. Ispresecan je sa više od 100 kilometara vodenih kanala na kojima se nalazi preko 1500 mostova. Šetajući kroz centar Amsterdama, odmah sam primetio koliko je grad živ, ali i organizovan. Bicikli su svuda i koriste se kao osnovno prevozno sredstvo. Vožnja kroz uske ulice pored kanala daje osećaj kao da ste u nekom filmu.
Trg Dam i Kraljevska palata
Iskoristili smo obilazak Amsterdama da posetimo njegove najpoznatije znamenitosti. Na centralnom trgu Dam, mestu koje predstavlja srce Amsterdama, nalazi se Kraljevska palata, izgrađena u 17. veku za vreme holandskog Zlatnog doba. U blizini je i Nova crkva, (15. vek), u kojoj se održavaju kraljevske ceremonije, uključujući i inauguracije.
Kuća Ane Frank
Nastavili smo ka Kući Ane Frank, mestu koje čuva potresnu priču o devojčici koja je tokom Drugog svetskog rata pisala svoj dnevnik skrivajući se od nacista. U blizini se nalazi i Zapadna crkva iz 17. veka, poznata po svom tornju sa kog se pruža jedan od najlepših pogleda na grad.
De Wallen četvrt
Obilazak grada smo završili u četvrti De Wallen. To je najstariji deo Amsterdama, koji je danas poznat po svojoj specifičnoj atmosferi ali i po očuvanoj istorijskoj arhitekturi i uskim kaldrmisanim ulicama. Tu se nalazi i poznati Red light distrikt (ulica crvenih fenjera) koji datira još iz 14. veka, kada je ovo područje bilo naseljeno mornarima i trgovcima. Danas predstavlja jednu od najpoznatijih i najposećenijih atrakcija grada, uprkos svojoj kontroverznoj reputaciji.
Sve vreme dok smo išli iz jednog u drugi deo grada, prelazili smo preko mostova koji se nadvijaju nad amsterdamskim kanalima. Ovaj jedinstven primer arhitekture u svetu je od 2010. godine pod zaštitom UNESCO-a. Treba istaći i da je Amsterdam često deo ponude agencija koja realizuju putovanja po Evropi, i to sa razlogom, u šta sam se i lično uverio.
Kinderdijk i Roterdam, spoj holandske tradicije, vetrenjača i moderne arhitekture
Sledeći, fakultativni, izlet u Holandiji vodio nas na jug zemlje, gde se nalazi Kinderdijk, jedno od najpoznatijih i najfotografisanijih mesta u zemlji vetrenjača. Ovo jedinstveno područje pod zaštitom UNESCO-a poznato je po sistemu od 19 vetrenjača iz 18. veka, koje su izgrađene sa ciljem regulacije vode i zaštite od poplava.
Tokom vožnje brodićem imali smo priliku da izbliza vidimo ovaj impresivni hidrotehnički sistem. Obišli smo jednu od vetrenjača i otkrili kako je izgledao život ljudi koji su vekovima živeli u stalnoj borbi sa vodom.
U nastavku dana stigli smo u Roterdam, luku koja se nalazi na spisku 13 evropskih gradova koje treba obići. Drugi je po veličini grad u Holandiji. Zbog velike i jako prometne luke, još ga nazivaju i „Vrata sveta“. Grad je gotovo u potpunosti uništen tokom nemačkog bombardovanja 1940. godine u Drugom svetskom ratu, nakon čega je izgrađen iznova u modernom i avangardnom arhitektonskom stilu.
Tokom panoramskog razgledanja videli smo Erazmov most, poznat i kao „Labud“ zbog svog elegantnog asimetričnog oblika, koji spaja severni i južni deo Roterdama preko reke Nove Meuse. Zatim smo obišli čuvene Kuće kocke, inovativni stambeni kompleks iz 1980-ih koje je projektovao arhitekta Piet Blom, a koje su nagnute pod uglom od 45 stepeni i predstavljaju jedan od najneobičnijih arhitektonskih eksperimenata u Evropi.
Poseban utisak na mene ostavio je Markthal, moderan arhitektonski objekat otvoren 2014. godine, koji objedinjuje stambeni prostor, restorane i najveću zatvorenu pijacu u gradu. Poznat je po impresivnom umetničkom svodu koji prekriva unutrašnjost zgrade.
Volendam, Marken i Harlem, tradicionalna Holandija
Trećeg dana putovanja krenuli smo za Volendam, najpoznatije ribarsko mesto u Holandiji. Smešteno na obali jezera Ejselmer, ovo turističko mesto je vekovima bilo važno ribarsko i trgovačko središte koje i danas čuva autentičnu atmosferu kroz uske ulice, tradicionalne kuće i živopisnu luku punu ribarskih čamaca.
Šetnja uz obalu, prelep pogled na jezero i prilika da se oseti duh starog holandskog života su nešto što istinski odmara oči i dušu. Bilo je i dovoljno slobodnog vremena da probamo lokalne specijalitete poput haringe i kibelinga, koji su deo kulinarskog nasleđa ovog kraja.
Par sati kasnije uputli smo se ka Marken-u, nekada izolovanom ostrvu koje je danas sa obalom povezano nasipom. Poznato je po karakterističnim zelenim drvenim kućama podignutim na stubovima, koje su nastale u svrhu zaštite od čestih poplava.
Nakon šetnje i slobodnog vremena u Markenu, nastavili smo put ka Harlemu, jednom od najlepših i najstarijih gradova Holandije. Harlem je u 17. veku bio važno umetničko i trgovačko središte. Razgledanje smo započeli na trgu Grote Markt, okruženom gotičkim građevinama i istorijskim kućama. Tu se nalazi i crkva Svetog Bava iz 14. veka, poznata po monumentalnim orguljama na kojima su svirali i slavni muzičari poput Mocarta i Handela.
Grad odiše umetničkom tradicijom. Posebnu vrednost mu daje muzej Halsa Fransa, posvećen jednom od najvažnijih slikara holandskog zlatnog doba. Drugo važno kulturno dobro ovog grada je Teylers muzej, prema zvaničnim podacima najstariji muzej u Holandiji. Osnovan je još u 18. veku.
Zamak De Haar i Utreht, bajkoviti zamak i istorijski grad Holandije
Nakon doručka krenuli smo na fakultativni izlet ka zamku De Haar, koji se smatra jednim od najslikovitijih u Holandiji. Iako njegovi koreni potiču još iz srednjeg veka, današnji izgled dobio je tokom 19. veka kada je temeljno restaurisan u neogotičkom stilu. Zamak je tada postao luksuzna rezidencija u kojoj su boravile brojne poznate ličnosti evropske aristokratije, uključujući i članove porodice Rotšild. Danas je okružen raskošnim vrtovima, parkovima, mostovima i vodenim kanalima koji mu daju bajkovit izgled.
Put nas je dalje vodio ka Utrehtu, jednom od najstarijih gradova u Holandiji sa istorijom dužom od 2000 godina i važnim univerzitetskim centrom koji spaja energiju i bogato nasleđe. U Utrehtu smo obišli istorijski centar grada. Posetili smo i Katedralu Svetog Martina iz 13. veka, čiji je toranj visok 112,32 metara i najviši je crkveni toranj u Holandiji.
Slobodno vreme smo iskoristili za šetnju pored vode i uživanje u espresu u kafićima smeštenim uz sam kanal.
Umetnička tradicija, kraljevska istorija i holandska elegancija, Delft i Hag
Delft i Hag su dva grada koja na različite načine prikazuju kulturno i političko lice Holandije. Prvo smo stigli u Delft, grad sa dugom tradicijom, poznat pre svega po plavo-beloj keramici „Delft Blue“ koja se ovde proizvodi od 17. veka. Grad je ujedno i rodno mesto slikara Johanesa Vermera, jednog od najznačajnijih umetnika holandskog zlatnog doba.
Tokom obilaska videli smo istorijsko jezgro sa glavnim trgom i Novu crkvu iz 15. veka, u kojoj se nalaze grobnice holandske kraljevske porodice. Tu je i Stara crkva, napravljena na temeljima male kamene crkve iz 1050. godine. Poznata je po karakterističnom nagnutom tornju.
Usledilo je slobodno vreme, uz preporuku vodiča da se poseti Royal Delft centar ili muzej posvećen Vermeru, što smo nas nekoliko i učinili. Ja sam posetio muzej i Royal Delft centar sa prijateljima, a pridružilo nam se i par solo putnika.
U nastavku putovanja stigli smo u Hag, administrativnu i političku prestonicu Holandije, gde se nalaze sedišta vlade, parlamenta i brojnih međunarodnih institucija. Grad je poznat po eleganciji i drugačijem ritmu u odnosu na druge holandske gradove, sa širokim bulevarima i istorijskim centrom koji odiše državničkom ozbiljnošću. Tokom razgledanja obišli smo Binnenhof, jedan od najstarijih parlamentarnih kompleksa na svetu. Izgrađen je u 13. veku a koristi se i danas. Posetili smo i Mauritshuis, muzej u kome se nalazi bogato Rembrantovo i Vermerovo nasleđe, uključujući i jedno od najpoznatijih dela holandske umetnosti „Devojka sa bisernom minđušom“.
Slobodno vreme iskoristili smo za odlazak do Ševeningena, popularnog primorskog dela Haga, gde se uz Severnomorsku obalu oseća potpuno drugačija, opuštena atmosfera u odnosu na gradski centar.
Holandija je ostavila utisak zemlje koja u isto vreme umiruje i inspiriše, spajajući istoriju, umetnost i savremeni život na način koji se retko gde može doživeti. Ovo putovanje, u organizaciji agencije TripTop Travel, bilo je prilika da se Holandija doživi iz različitih perspektiva i da se upozna njen jedinstveni balans tradicije i modernog sveta. Ako tražite iskustvo koje ostaje u sećanju, Holandija vas čeka da je otkrijete na svoj način.
Ivan Lazović
